گروه های شیعه زیدی

شیعیان زیدی پس از کشته شدن سید یحیی به چند گروه تقسیم شدند که از آن گروه ها سه گروه به قدرت رسیدند : 

گروهی بنام ادریسیه به شرق آفریقا و مراکش رفتند و نخستین دولت علوی را در آنجا بر پا کردند که تا سال 364 خورشیدی ادامه داشت .

گروهی بنام قاسمیه به یمن رفتند و از سال 272 تا 554 خورشیدی بر یمن حکومت کردند و هنوز اکثریت شیعیان کشور یمن زیدی مذهب هستند .

گروه سوم بنام حسنی معروفند نخستین رهبر و قیام کننده این گروه محمد پسر نوه امام حسن مجتبی بود که به محمد نفس الزکیه معروف است و تمام بنی هاشم و بنی عباس با او بیعت کردند او از نظر علمی و پاکی و شجاعت در قلب پیروانش جای برتری داشت و اکثرا او را مهدی موعود میدانستند .

قیام سید محمد نفس الزکیه

حکومت امویان در سال 129 شمسی سقوط کرد و بنی عباس به قدرت رسیدند اما برای فرزندان علی بن ابی طالب علیرغم اینکه برای سرنگونی امویان با بنی عباس مساعت ورزیدند ، پس از گذشت چند سالی شرایط تغییر نکرد و آزار و فرار و دربه دری آنها تا آنجا ادامه پیدا کرد که یک علوی دیگر اقدام به قیام کرد .

اولین قیام در زمان عباسیان مربوط به محمد نوه نوه حسن بن علی بن ابی طالب بود که از فرط زهد و تقوی لقب نفس الزکیه گرفته بود .وقتی قدرت به پشتیبانی ابومسلم خراسانی به عباسیان رسید .

سفاح اولین خلیفه عباسی هرگز مزاحم محمد نشد و او در مدینه به زندگیش ادامه میداد ولی وقتی پس از مرگ سفاح ، منصور به قدرت رسید خواستار فرمانبرداری محمد و بنی هاشم شد .

با عدم بیعت محمد و مخفی شدن او ، منصور، عبدالله پدر محمد ، نوه امام حسن مجتبی  و عمو و بسیاری از بنی هاشم بود را زندانی کرد ، برای پیدا کردن محل اختفا محمد و برادرش ابراهیم ، منصور در زبذه به کسی هزار شلاق زد تا اعتراف کند ، نکرد ، محمد فرار کرد به یمن و هند و کوفه و در نهایت به مدینه برگشت و در سال 141 خورشیدی خود را امیرالمومنین نامید و علیه منصور عباسی به پا خواست ، حاکم مدینه را کشت و نقاطی از حجاز را گرفت و مردم و" مالک بن انس که فقیه مدینه بود فتوی میداد مردمان را که با وی خروج کنید و یاری و مدد کاری او فرو مگذارید " ( مجاس المومنین ). نتیجه جنگ با سپاه عباسی شکست و قتل او یارانش بود ، بدنش در بقیع دفن شد و سرش برای منصور فرستاده شد وی در هنگام شهادت 45 ساله بود و  قیام او مورد تایید امام جعفر صادق نبود و بطوریکه مشخص است امامان شیعه قیامها را بی نتیجه می دانستند و موقعیت جامعه را برای هر گونه قیامی آماده نمی دیدند و مسلما درست پیش بینی میکردند و هرگز هیچ قیامی به نتیجه نرسید .

قیام فرزندان و برادران محمد نفس الزکیه

نخست برادرش ابراهیم در بصره قیام کرد و مردم فارس و خوزستان با او همراه شدند ، ابراهیم به طرف کوفه آمد و در منطقه " طف " در جنگ با سپاه منصر عباسی به قتل رسید .

پسرش علی به مصر رفت و در آنجا مورد تعقیب قرار گرفت و به سند آمد و به قتل رسید .پسر دیگرش حسن به یمن رفت و در زندان از دنیا رفت .

برادرش ادریس به مغرب رفت و او را مسموم کردند و کشتند.  برادر دیگرش یحیی به ایران گریخت .

مجموعا پسر و نوه های عبدالله نوه امام حسن دست از جان شسته بودند و هر کدام به نحوی به قتل رسیدند وبسیاری از آنها در زندان کوفه از دنیا رفتند  .

قیام سید حسین پسر علی نوه امام حسن مجتبی( شهید فخ ) 

پس از سرکوب قیام محمد نفس الزکیه برای بنی هاشم بشدت محدودیت اعمال میشد بطوریکه در نهایت در سال 165 خورشیدی منجر به قیام حسین پسر علی نوه امام حسن مجتبی  شد او در مدینه پیروز شد و برای تصرف مکه حرکت کرد ولی با سپاه عباسیان مواجه شد و در محل فخ به همراه یارانش که بسیاری از بازماندگان حضرت امیر و بنی هاشم  بودند ، به قتل رسید و سرش را به بغداد فرستادند ، از نظر شیعیان فاجعه فخ در رتبه دوم بعد از فاجعه کربلا قرار دارد ، حتی جنازه مقتولین غذای درندگان و پرندگان شد   .

بعد از کشتار فخ علویان عرصه را بر خود تنگ یافتند و شروع به مهاجرت به جاهای امن کردند که یکی از آن مکانها شمال ایران بود .

قیام سید یحیی بن عبدالله

در سال 171 خورشیدی یحیی پسر عبدالله پسر نوه امام دوم شیعیان امامیه و برادر محمد نفس الزکیه قیام کرد و به ایران و گرکان آمد ولی توسط حاکم ایرانی گرگان فریب خورد و به بغداد رفت و زندانی شد و در زندان از دنیا رفت ، این فرد نخستین علوی بود که به شمال ایران پناه آورد .